Bước chân vào các siêu thị lớn ở Mỹ, các thành viên của Hội nước mắm Phú Quốc đã không khỏi sững sờ trước sự ngập tràn sản phẩm mang nhãn hiệu của mình nhưng lại xuất xứ từ Thái Lan. Tình trạng thương hiệu VN bị đánh cắp tại Mỹ có từ rất lâu và cuộc chiến tranh giành thương hiệu giữa các nhà sản xuất diễn ra ngày càng quyết liệt.

Đăng ký thương hiệu

Ông Clause Cash Hamrick - Luật sư Hoa Kỳ cho biết: DN trước khi muốn nộp đơn đăng ký thương hiệu thì cần phải chọn cho sản phẩm của mình một thương hiệu. Kiểm tra tìm kiếm qua trang web của USPTO là www.uspto.gov để xem ai đã, đang, chuẩn bị sử dụng thương hiệu này. Hoặc bạn có thể tìm kiếm trên phạm vi rộng thuê một hãng tìm kiếm vì có nhiều thương hiệu đã sử dụng nhưng chưa đăng ký nhãn hiệu. Có hai loại đơn là đơn xin thông thường sử dụng thương hiệu hoặc đơn xin đăng ký có ý định sử dụng trước khi sử dụng. DN cần tìm kiếm trước khi nộp hồ sơ đăng ký hoặc sử dụng 1 thương hiệu mới tại Văn phòng thương hiệu và sáng chế Hoa Kỳ. Tìm kiếm trong phạm vi rộng, không chỉ trong hồ sơ của USPTO mà còn trong các văn khố thương hiệu tiểu bang, niên giám thương mại và các nguồn liên lạc khác. Người có thể ký vào đơn đăng ký là người có thẩm quyền hoặc để thay mặt chủ đơn là người đại diện, luật sư đại diện, người được uỷ quyền, luật sư uỷ quyền.

Ông Hamrick nhấn mạnh: "Thủ tục đăng ký USPTO cần nêu lý do đăng ký. Đối với DN xin đăng ký ở nước ngoài phải xin trong vòng 6 tháng kể từ ngày nộp đơn xin tại nước đầu tiên. Nếu đăng ký ở Hoa Kỳ trước thì việc đó có thể được sử dụng làm căn cứ để đăng ký ở nước ngoài. VN chưa phải là thành viên của Công ước đó nên nộp đơn tại Hoa Kỳ sẽ có lợi hơn". Ông luật sư đưa ra khuyến cáo: "Những thương hiệu không phù hợp sẽ bị xử lý, biết có thương hiệu nhái phải đề nghị ngừng sử dụng thương hiệu đó. Nếu không tuân thủ theo luật thương hiệu có thể bị mất các quyền lợi về thương hiệu đồng thời DN cũng cần chú ý tới cạnh tranh thương hiệu. DN có thể mất đặc quyền thương hiệu nếu thương hiệu đó trở thành tên phổ biến cho 1 loại/ 1 nhóm sản phẩm dịch vụ. VD: Cellophane, Xerox, là những thương hiệu đã mất hoặc gần mất".

Bảo vệ như thế nào?

Sau khi biết trường hợp có thể vi phạm, DN nên thuê điều tra về người vi phạm, kể cả ngày sử dụng lần đầu và đưa đơn khiếu nại. Khi khiếu nại người bị khiếu nại sẽ bị cấm sử dụng thương hiệu. Tuy nhiên, bất cứ ai cảm thấy bị thiệt thòi đều có được 30 ngày để khiếu nại hoặc xin gia hạn thời gian khiếu nại. Mỗi toà án xem xét các yếu tố khác nhau về khả năng vi phạm dù thủ tục kiểm tra giống nhau.Yếu tố khi khiếu nại vi phạm có nhiều khả năng gây nhầm lẫn các thương hiệu nên phải được xem xét tổng thể chứ không phải từng phần về hình thức, âm thanh, ấn tượng, ý nghĩa thương mại. Tên thương hiệu cũng có thể bị từ chối nếu tên giống nhau nhưng mặt hàng lại khác nhau. Do vậy, ông luật sư đưa ra lời khuyên các DN trước khi đăng ký thương hiệu là phải thêm ký hiệu "TM" vào thương hiệu, sau khi đăng ký thì mặt hàng được sử dụng có ký hiệu "R" vào thương hiệu. Ông luật sư nhấn mạnh: " Các DN cần phải phản đối ngay những người sử dụng cùng một thương hiệu của mình, thương hiệu tương tự đồng thời cần thực hiện quyền sử dụng thương hiệu của mình một cách hợp pháp". Thương hiệu được Liên bang Hoa Kỳ công nhận có hiệu lực vô thời hạn nếu người chủ Thương hiệu tiếp tục sử dụng Thương hiệu của mình hoặc có liên quan đến hàng hoá/ dịch vụ đã dăng ký và đệ trình các đơn tự liên hệ đến USPTO đúng thời hạn. Điều tai hại nhất đối với các DN bị DN nước ngoài đánh cắp thương hiệu là sản phẩm có thể bị cấm lưu thông do vi phạm về quyền thương hiệu, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của DN. Ngoài ra DN còn mất nhiều thời gian, kinh phí để đòi lại thương hiệu. Theo ông Đặng Lê Nguyên Vũ - Giám đốc Cafe Trung Nguyên cho biết: "Trường hợp nhãn hiệu Cafe Trung Nguyên đứng trước nguy cơ mất thương hiệu tại thị trường Mỹ, một mặt Cafe Trung Nguyên nộp đơn đăng ký thương hiệu với các cơ quan chức năng Hoa Kỳ, với WIPO; mặt khác Trung Nguyên tiến hành thương thảo, đàm phán với Rice Field Co. để lấy lại thương hiệu Trung Nguyên. Trước thực tế Rice Field Co. đăng ký nhãn hiệu Cafe Trung Nguyên với WIPO là không có cơ sở, WIPO đã không chấp nhận bảo hộ cho Rice Field Co. Do vậy khi Trung Nguyên tiến hành thương lượng, Rice Field Co. đã chấp nhận làm đại lý phân phối sản phẩm Cafe Trung Nguyên của VN tại Mỹ". Trường hợp của Công ty Sữa VN (Vinamilk) cũng vậy. Dù đã chuẩn bị khá kỹ lưỡng, Vinamilk vẫn phải lao vào vụ kiện tụng với đối tác nước ngoài trong vấn đề bản quyền nhãn hiệu một số sản phẩm xuất sang thị trường Mỹ. Một vị quan chức đại diện của Vinamilk cho biết: "Vinamilk cũng đã mất khoảng 20.000 USD mới đòi lại được nhãn hiệu của mình". Ông Nguyễn Đình Tường - Phó Tổng Giám đốc Công ty May Việt Tiến nhấn mạnh: "Nhãn hiệu VTEC của Công ty và nhãn hiệu của các đơn vị khác trong ngành dệt may như May 10, Dệt Thành Công, Dệt Phong Phú sẽ khó giữ được nguyên bản nếu muốn xuất khẩu sang Mỹ. Bởi một thực tế là thương hiệu của các DN VN đang bán được hàng vào Mỹ đã bị những công ty có đầu óc nhạy bén với thị trường đăng ký sở hữu với các cơ quan chức năng của Mỹ theo luật pháp nước này. Hơn nữa, các nhãn hiệu này đang được các chủ sở hữu rao bán công khai trên mạng trong khi những DN đẻ ra nó vẫn đang chậm chạp trong việc làm giấy khai sinh.