Đi tìm nguyên nhân

Theo Tiến sỹ Hồ Sỹ Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, thì “so với các nước Âu - Mỹ, giá bán lẻ sữa ở Việt Nam đắt gấp 2-3 lần. Riêng ở khu vực ASEAN thì giá sữa Việt cao gấp đôi và gấp 1,5 lần so với Thái Lan. Một điều không bình thường là nguyên liệu sữa trên thế giới đang giảm, trong khi giá sữa trong nước vẫn tiếp tục tăng…Tình hình giá sữa trên thị trường đặc biệt là giá sữa ngoại hiện nay chưa phản ánh đầy đủ mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng, chưa bảo đảm lợi ích giữa nhà nước, người nông dân nuôi bò sữa, doanh nghiệp chế biến, nhập khẩu và người tiêu dùng”.

Thực trạng này không phải chỉ mới diễn ra ngày một ngày hai trên thị trường Việt , mà đã kéo dài rất lâu. Người tiêu dùng Việt Nam đã phải chịu nghịch lý này trong một thời gian dài mà không hay biết, chỉ đến khi báo chí lên tiếng đồng loạt, buộc các cơ quan chức năng vào cuộc, dư luận mới vỡ lẽ…Nhưng đi tìm nguyên nhân để lý giải cho tình trạng này, quả không đơn giản chút nào.

Trả lời chất vấn của phóng viên Doanh nghiệp & Thương hiệu, ông Đoàn Trọng Thà, Trưởng Ban Phòng chống buôn lậu và gian lận cho rằng: “Thực trạng giá sữa, đặc biệt là sữa ngoại nhập khẩu trên thị trường Việt Nam cao hơn thị trường khu vực và thế giới là có thật. Nguyên nhân của tình trạng này thì chúng tôi cũng đang phối hợp với nhiều cơ quan chức năng khác để điều tra làm rõ. Nhưng theo tôi, trước hết một phần là do sữa sản xuất trong nước chỉ mới đáp ứng khoảng 25%-30% nhu cầu thị trường, mặt khác trình độ tiếp cận thông tin, hiểu biết về sản phẩm của người tiêu dùng Việt Nam còn hạn chế, tâm lý “sính hàng ngoại” của người tiêu dùng đã gián tiếp giúp các doanh nghiệp kinh doanh sữa ngoại mặc sức nâng giá sản phẩm cao đến mức vô lý…Tất nhiên, nguyên nhân quản lý yếu kém của các cơ quan chức năng cũng không thể chối cãi đối với thực trạng này…”

Vấn đề thuế nhập khẩu mặt hàng sữa cũng đang là một nghịch lỹ liên quan đến việc tăng giá sữa. Ngày 9.3, Bộ Tài Chính ra quyết định tăng mức thuế nhập khẩu sữa lên mức 15% nhưng là đối với sữa tươi nhập khẩu, trong khi đại đa số các hàng tăng giá lại là sữa bột. Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Bộ NN&PTNT, Hoàng Kim Giao khẳng định: “Việc các hãng sữa vin vào lý do tăng thuế để tăng giá là vô lý”.

Còn theo ông Hoàng Thuỷ Tiến, phó cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, thì qua khảo sát sơ bộ, cứ mười mẫu quảng cáo trên tivi thì có ba là quảng cáo về sản phẩm thực phẩm. Chi phí cho quảng cáo ngày càng nhiều do cạnh tranh gay gắt cũng là một trong những nguyên nhân làm giá sữa tăng. Chưa kể ở Việt , giá sữa tăng còn do hoa hồng cho bác sĩ trong bệnh viện.

Giải pháp triệt để - bao giờ?

Xung quanh việc tìm giải pháp cho thị trường sữa ngoại tại Việt hiện nay, các cơ quan chức năng đã và đang tiến hành nhiều giải pháp.

Tại hội thảo “Giá sữa và vấn đề kiểm soát”, ông Trần Đình Điển, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) đề xuất: “Bộ Công thương cần chỉ đạo Cục Quản lý Cạnh tranh xem xét hành vi liên kết độc quyền của các doanh nghiệp phân phối độc quyền từ những hãng sữa bột ngoại nhập. Với Bộ Y tế, cần tăng cường kiểm tra chất lượng sữa và công khai các doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn về chất lượng. Về phía mình, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện theo dõi tình hình biến động giá sữa, thực hiện các biện pháp kiểm tra giám sát, xử lý các trường hợp tăng giá quá mức theo quy định của pháp luật”.

Uỷ viên Uỷ ban kinh tế của Quốc Hội Nguyễn Đức Kiên cũng cho rằng: đã đến lúc các cơ quan chức năng vào cuộc thật sự quyết liệt để điều tra hành vi độc quyền nhằm tăng giá sữa…và không thể chỉ khuyến cáo, dùng các biện pháp hành chính mà nên tìm cách áp dụng pháp luật và qua hình thức điều tra. Nếu chứng minh được thì phạt nặng, đủ răn đe để tránh khả năng các hãng khác tìm cách độc quyền, ảnh hưởng lợi ích người tiêu dùng.

Còn đại diện Cục Quản lý Thị trường - Bộ Công Thương, Ông Đoàn Trọng Thà, khẳng định: “Chúng tôi đã nghiên cứu, và lên phương án cụ thể trình Bộ Trưởng xem xét để báo cáo Thủ tướng để có chỉ đạo cụ thể”.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc hiện vẫn chưa có kết luận chính thức về nguyên nhân giá sữa ngoại “làm loạn” thị trường nội trong suốt thời gian qua, nên giải pháp cụ thể vẫn còn “phải đợi”…

Nhanhieuviet.gov.vn (St)