Tình trạng in lậu sách, xâm phạm bản quyền không chỉ là bức xúc của ngành xuất bản, mà còn là bức xúc của các cấp, các ngành và của mọi độc giả.
Ông Ngô Trần Ái - giám đốc NXB Giáo dục khẳng định “đại nạn in lậu đã ngang nhiên cướp quyền sở hữu trí tuệ giữa ban ngày của các tác giả, dịch giả, đánh lừa người tiêu dùng và làm thị trường sách rối loạn”.
Sách thật rẻ hơn sách giả
Công ty CP Sách Thái Hà vừa khai trương Nhà sách Bản quyền đầu tiên tại VN (địa chỉ 119 C5, Tô Hiệu, Cầu Giấy, Hà Nội). Đây là một trong những hoạt động của Thái Hà Books nhằm bảo vệ sách thật, sách bản quyền. Tuy nhiên, đây chỉ là hành động đơn phương, lẻ tẻ trong cuộc chiến chống sách lậu, sách giả. Vì hiện nay, chính Thái Hà Books cũng gặp phải tình trạng như các Công ty sách khác tại VN. Sách của Thái Hà Books cũng đã bị làm giả, làm lậu rất nhiều. Gần đây nhất là 3 cuốn sách Sống như Tiểu Cường, Người nam châm và Nghe bố này, con gái đã bị làm giả. Ba cuốn sách giả mới phát hiện có giá bìa đội lên so với những cuốn sách thật từ 23 - 29%.
Điều tra xã hội học bỏ túi của Công ty sách Thái Hà mới đây cho thấy trong 116 người thì có đến 98 người mua sách in lậu vì được... chiết khấu cao. Chính suy nghĩ này khiến độc giả bị móc túi hay nói cách khác là bị lừa quá tinh vi. Bởi “chiết khấu cao tưởng rằng giá rẻ nhưng thực tế không phải vậy. Vì thực tế giá sách in lậu được đẩy lên cao hơn sách thật rồi giảm xuống thậm chí đến 50% để lừa người mua khi họ nghĩ rằng giảm như thế là sách rẻ” - bà Trần Phương Thảo - Phó Giám đốc điều hành Cty CP Sách Thái Hà cho biết.
Ngoài hoạt động làm sách giả phát hành trên thị trường, một kiểu vi phạm tác quyền mới khá phổ biến hiện nay đó là thông qua mạng internet. Ông Phạm Sĩ Sáu - đại diện NXB Trẻ đã “điểm danh” các đơn vị phát hành sách online vi phạm bản quyền như: songhuong.com.vn, muabansach.com.vn, sieuthisach.com.vn... “Đây đều là các trang web bán sách trực tuyến và đều có hoạt động tải nội dung sách lên mạng để thu hút khách hàng mà không hề hỏi ý kiến hay xin phép chủ sở hữu hoặc NXB có bản quyền” - ông Sáu nói.
Trong những năm vừa qua, các nhà xuất bản, các đơn vị làm sách đã không ngừng kêu cứu về “nạn dịch” này. các cơ quan chức năng cũng đã bắt giữ, lập biên bản nhiều cơ sở, cá nhân hành nghề in và tiêu thụ sách lậu, nhưng cho đến nay tình hình vẫn không có vẻ sáng sủa hơn. Nguyên nhân theo ông Nguyễn Phan Hách - Giám đốc Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn là do khung hình phạt của ta còn quá nhẹ. Đối với những cơ sở và cá nhân có hành vi in lậu, tiêu thụ sách lậu, cơ quan chức năng mới xử lý theo xử phạt hành chính, từ 15 - 30 triệu đồng. Đây là số tiền quá ít so với lợi nhuận khổng lồ mà các đơn vị in lậu thu được. Ngoài ra, việc truy quét và xử lý sách lậu hiện nay vẫn chỉ là hình thức “giơ cao đánh khẽ”.
Cần đẩy mạnh hơn nữa việc xử phạt nghiêm khắc một số NXB dễ dãi trong việc cấp phép xuất bản, thực hiện chưa nghiêm luật xuất bản...
Giải pháp nào ?
Trước sự thiên biến vạn hóa của "đại nạn" in lậu, NBX Giáo dục VN đã phải tự vệ bằng cách sử dụng tem chống giả, tăng cường quản lý chặt hệ thống, in ấn phát hành và tổ chức in ấn bằng công nghệ cao với giá thành hợp lý nhất.
Ông Phạm Sỹ Sáu - đại diện NXB Trẻ kiến nghị, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội xuất bản, cũng như Cục xuất bản cần đề xuất Quốc hội điều chỉnh luật nhằm có khung xử phạt nặng hơn đối với những kẻ làm sách lậu. Ông Sáu cũng cho rằng, hành vi mua sách lậu cũng chính là ăn cắp bản quyền, ăn cắp tài sản của người khác. Vì thế, những người trao đổi mua bán sách lậu phải được xem xét tội danh là tòng phạm và cần có chế tài xử phạt nghiêm minh.
Đại diện NXB Tổng hợp TP HCM lại cho rằng cần siết chặt công tác thẩm định và in ấn của các Cty phát hành sách. Đẩy mạnh hơn nữa việc xử phạt nghiêm khắc một số NXB dễ dãi trong việc cấp phép xuất bản, thực hiện chưa nghiêm luật xuất bản, tạo điều kiện cho các cuốn sách lậu ra đời...
Ông Nguyễn Mạnh Hùng – Giám đốc Thái Hà Books đưa giải pháp cần thành lập Hiệp hội chống in sách lậu để tự bảo vệ. Bên cạnh đó, cũng cần tuyên truyền để người dân, bạn trẻ yêu sách hiểu được họ đang bị lừa và móc túi một cách trắng trợn khi mua sách giá rẻ với hình thức giảm triết khấu phần trăm ngoài lề đường.
Tuy nhiên, trong lúc đợi nhà nước và các cơ quan chức năng có những biện pháp quyết liệt hơn, chính các NXB và các Cty sách cần nghiêm túc ngồi lại với nhau và phối hợp ra quân chống sách giả, sách lậu bởi bảo vệ mình cũng chính là bảo vệ các tác giả, các đối tác và bạn đọc.
Nhanhieuviet.gov.vn (Theo DDDN)
Trung Tâm Thông Tin Công Nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương (VITIC)