Xây dựng thương hiệu cho hạt gạo đồng bằng sông Cửu Long: Không thể thiếu sự liên kết của 4 nhà

Theo Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA), cả nước ta đã xuất khẩu 5,425 triệu tấn gạo với tổng trị giá 2,149 tỷ USD cho đến thời điểm ngày 10/11/2009. Bài toán về giá cả và thương hiệu hạt gạo Việt Nam đang rất cần được doanh nghiệp, nhà nông, nhà khoa học và nhà nước chung sức tìm lời giải đáp.

Thông tin từ Trung tâm thông tin Công Thương nghiệp (Bộ Công Thương) cho hay: 8 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo cả nước đã tăng 42,7% về lượng, nhưng giảm 1,68% về trị giá so với cùng kỳ 2008.

Vững vàng ở vị trí thứ 2 trên thế giới về xuất khẩu gạo trong nhiều năm, trong đó ĐBSCL góp phần lớn với 92% lượng gạo hàng hóa. Tuy nhiên vùng đất được mệnh danh “bát cơm châu Á” này vẫn chưa có được thương hiệu cho hạt gạo. Chính vì vậy việc xây dựng và triển khai một Chiến lược thương hiệu cho hạt gạo đồng bằng bộ là một vấn đề hết sức bức bách.      

Thứ nhất - Nhà doanh nghiệp

Dự báo mới nhất của Tổ chức dự báo cung – cầu (USDA) cho biết: sản lượng gạo thế giới niên vụ 2009 - 2010 đạt 433,5 triệu tấn, giảm 2,56% so với niên vụ 2008/09. Những nước có sản lượng lớn nhất như Trung Quốc, Ấn Độ, , ...cũng chỉ đủ phục vụ nhu cầu trong nước.

“Cần phải xây dựng thương hiệu để khẳng định giá trị hạt gạo Việt . Và phải bắt đầu từ doanh nghiệp, sự hợp tác của doanh nghiệp và nông dân cùng với nghiên cứu của các nhà khoa học sẽ tạo ra vùng sản xuất rộng lớn” - GS-TS Võ Tòng Xuân nhận định.

Trong chuỗi hoạt động kinh tế, doanh nghiệp là “mắt xích” cuối cùng của xuất khẩu gạo. Hơn ai hết, họ “biết mình, biết ta” trong cuộc cạnh tranh trên trường quốc tế - nơi mà các cường quốc xuất khẩu gạo như Thái Lan, Ấn Độ “tung hoành” và đã có những bước đi trước ta trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia xuất khẩu gạo “chuyên nghiệp”. Các chuyên gia cho rằng năng lực cạnh tranh của hạt gạo Việt còn thua kém xa giá trị thương phẩm của gạo Thái ở mức giá trung bình thường thấp hơn từ 100 - 200 USD/tấn.

Thứ hai - Nhà khoa học – “chất xám” của thương hiệu gạo

Thương hiệu hạt gạo ĐBSCL gắn với tên doanh nghiệp trong suốt thời gian qua nhưng nó lại là “chất xám” của nhà khoa học và “mồ hôi” của người nông dân. Vì vậy cần phải giải quyết đồng bộ từ khâu giống, canh tác, công nghệ sau thu hoạch, tồn trữ và phải tăng cường liên kết “bốn nhà” thực sự hiệu quả để gạo có được thương hiệu riêng của mình.

Ông Phạm Văn Dư - PGS-TS, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ NN – PTNT cho biết: “Hệ thống sản xuất giống, công tác quản lý chất lượng giống lúa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long còn nhiều bất cập, chưa tương xứng với vị trí của vùng”.

Hiện toàn vùng đang sử dụng trên 100 giống lúa, rất khó đáp ứng đồng bộ về chủng loại và phẩm cấp của hàng xuất khẩu qui mô lớn. Trong khi đó hệ thống phân phối của Nhà nước mới đáp ứng 20% giống xác nhận, nông dân trong vùng phải sử dụng 80% giống trôi nổi khác (theo nghiên cứu của Viện lúa ĐBSCL và Trường Đại học Cần Thơ cung cấp). Các nhà khoa học của Viện Lúa ĐBSCL, Trường Đại học Cần Thơ phối hợp với Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, các tỉnh, thành trong vùng xây dựng để triển khai Dự án Phát triển sản xuất và tiêu thụ lúa gạo vùng  ĐBSCL thông qua liên kết vùng và sự tham gia “4 nhà”. Không chỉ có nhà khoa học tham gia vào “quá trình sản xuất lúa” mà muốn “đánh bóng thương hiệu hạt gạo đồng bằng” thì cần phải thông qua người nông dân, là những người trực tiếp quyết định đầu vào của quá trình này.

Thứ ba – Nhà Nông

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Sánh - Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Phát triển ĐBSCL, Trường ĐH Cần Thơ: Mặt bằng về trình độ sản xuất lúa của nông dân ĐBSCL nhìn chung còn thấp, canh tác chủ yếu theo kinh nghiệm, thiếu kiến thức về chuyên môn, việc sản xuất lúa theo tiêu chuẩn GAP gần như chưa được áp dụng. Vì vậy, hạt lúa đồng bằng còn mang nặng sức ì “4 không” (không đúng chất, không đủ lượng, không đúng thời điểm và không đạt giá cao). Trong khi đó, nông dân phải đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu vốn sản xuất, chi tiêu gia đình ngày càng cao, thu nhập thấp do giá lúa hàng hoá thời điểm bán thấp, thị trường bấp bênh.

Sản xuất lúa ở ĐBSCL chủ yếu là nông hộ nhỏ lẻ, manh mún, nên việc chọn giống lúa canh tác phụ thuộc rất lớn vào “sở thích” của nông dân hoặc chịu sự “tổn thương” của thị trường lúa gạo. Trong năm 2008 tình trạng lúa tồn đọng nhiều do phần lớn nông dân sử dụng giống IR 50504. Vì vậy cần phải tổ chức tại sản xuất theo hướng cánh đồng một giống gắn với tập huấn nâng cao kỹ năng ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến và thực hiện các quy trình canh tác theo nhóm giống, tiểu vùng sinh thái; quy trình GAP; kỹ thuật sau thu hoạch; quản lý kinh tế hộ; tiếp thị quảng bá. Điều đó sẽ tạo sự thuận lợi cho việc gieo rạ đồng loạt, khống chế dịch bệnh và giải quyết đồng bộ, tháo gỡ khó khăn cho người nông dân.

Thứ tư - Tác động từ Nhà nước

Nhà nước đóng một vai trò to lớn trong liên kết “4 nhà” thông qua cơ chế chính sách chỉ đạo tổ chức sản xuất, điều tiết thị trường, điều hành xuất khẩu gạo. Thực hiên theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, việc thu mua 900 tấn gạo dự trữ đã có những tác động tích cực đến thị trường lúa gạo trong nước. Thực tế cho thấy, để giải quyết tốt khâu giống, sản xuất, chế biến và xuất khẩu gạo trong hành trình xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam, Nhà nước đóng vai trò quyết định trong việc phân phối, điều hoà lợi ích.

Để tiếp cận thị trường thế giới, xây dựng những thương hiệu gạo mạnh, việc liên kết giữa các vùng là cần thiết. Điều cần làm lúc này là Chính phủ nên đưa “thương hiệu gạo ĐBSCL” vào Chương trình thương hiệu quốc gia để quảng bá cùng hình ảnh đất nước một nước vốn có truyền thống và thế mạnh sản xuất lúa, nhiều năm xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, một quốc gia có nền “văn minh lúa nước”. Do đó, không có lý do gì hạt gạo châu thổ bộ, “hạt ngọc” Việt lại không giành được vị trí tương xứng mang tầm quốc tế.

Nhanhieuviet.gov.vn (St)

Các tin khác

Các tin đã đưa ngày:

1