(Tổng giám đốc WIPO Francis Gurry tại buổi chào xã giao Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng nhân dịp thăm chính thưcViệt Nam tháng 01/2010. (Ảnh: Cục SHTT)

Cùng với sự hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước, quá trình hội nhập quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng đã được thực hiện và đạt được những kết quả đáng ghi nhận...

Nhân dịp kỷ niệm 28 năm (29/7/1982-29/7/2010) ngày thành lập Cục Sở hữu trí tuệ, chúng tôi xin giới thiệu bài viết của ông Mai Văn Sơn - Trưởng phòng Hợp tác quốc tế, Cục Sở hữu trí tuệ về nỗ lực của Việt Nam trong hội nhập quốc tế về sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

Từ năm 1995, Việt Nam đã xây dựng Chương trình hành động về sở hữu trí tuệ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của Hiệp định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (Hiệp định TRIPS). Thực thi đầy đủ các quy định của Hiệp định TRIPS là nghĩa vụ bắt buộc đối với các thành viên WTO, vì vậy, Việt phải đáp ứng các tiêu chuẩn của Hiệp định TRIPS ngay tại thời điểm gia nhập.

Việc triển khai Chương trình hành động nêu trên đã mang lại những kết quả tích cực. Hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ của ta đã đáp ứng yêu cầu về tính đầy đủ của Hiệp định TRIPS. Việt đã xây dựng được một hệ thống pháp luật bảo hộ đầy đủ các đối tượng sở hữu trí tuệ theo quy định của Hiệp định này. Và đó chính là cơ sở quan trọng để Việt chính thức trở thành thành viên của WTO vào ngày 11/1/2007. 

Hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ

Trong những năm qua, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, sửa đổi nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt Nam phù hợp với chuẩn mực quốc tế, điển hình là Hiệp định TRIPS/WTO, Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) và các thỏa thuận song phương khác. Luật Sở hữu trí tuệ 2005 ra đời đã đánh dấu một bước phát triển mới trong hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt . Mặc dù vậy, do còn tồn tại một số bất cập trong Luật, cụ thể một số điều khoản chưa tương thích với điều ước quốc tế, một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn thi hành..., nên ngày 19/6/2009, Quốc hội đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (có hiệu lực từ ngày 01/01/2010). 

Các văn bản pháp quy hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ đã được ban hành hoặc đang được soạn thảo, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành nhằm bảo đảm quy định phù hợp hơn với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.  Ngoài ra, để bảo đảm thực thi quyền sở hữu trí tuệ, một số điều của Bộ luật Hình sự đã được Quốc hội sửa đổi, bổ sung, trong đó có bổ sung các tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế. Các văn bản hướng dẫn thi hành các quy định của Bộ luật hình sự liên quan đến các tội xâm phạm về quyền sở hữu trí tuệ cũng đang được xem xét sửa đổi, bổ sung theo trình tự.

Với nỗ lực của Quốc hội, Chính phủ và các bộ/ngành, có thể khẳng định cho đến nay, hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã phù hợp với các quy định của Hiệp định TRIPS, tạo nền tảng vững chắc cho Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 

Đẩy mạnh công tác thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ

Trong những năm trở lại đây, Việt không ngừng tăng cường hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Từ đó,  góp phần làm trong sạch môi trường đầu tư - kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể quyền sử dụng, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình, đồng thời bảo đảm thi hành đầy đủ các cam kết quốc tế trong khuôn khổ của WTO. 

Ngoài ra, các hoạt động hỗ trợ và bổ trợ cho công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ như đào tạo cán bộ, tuyên truyền – phổ biến kiến thức và pháp luật sở hữu trí tuệ, về tác hại của hảng giả, hàng xâm phạm bản quyền cũng thường xuyên, liên tục được thực hiện nhằm nâng cao nhận thức của các cán bộ quản lý, giới doanh  nhân và toàn thể công chúng.

Thúc đẩy hợp tác quốc tế về sở hữu trí tuệ 

Bên cạnh đó, trong những năm qua, nhiều hoạt động hợp tác quốc tế về sở hữu trí tuệ đã được tiến hành trên bình diện đa phương và song phương.

Trong khuôn khổ đa phương, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ chủ yếu liên quan đến các hoạt động trong khuôn khổ WTO, Diễn đàn Hợp tác châu Á – Thái Bình Dương (APEC) và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Việt đã tích cực và chủ động tham gia các hoạt động của Hội đồng TRIPS - WTO với tư cách thành viên chính thức. Việt Nam đã tham gia các cuộc rà soát về pháp luật sở hữu trí tuệ trong khuôn khổ WTO; tham gia thảo luận các vấn đề sở hữu trí tuệ trong Vòng đàm phán Đôha gồm:Thiết lập hệ thống đa phương về thông báo và đăng bạ chỉ dẫn địa lý;  mối quan hệ giữa Hiệp định TRIPS và Hiệp định về đa dạng sinh học; mở rộng sự bảo hộ mạnh đối với chỉ dẫn địa lý đang áp dụng dụng cho rượu vang và rượu mạnh sang các sản phẩm khác. 

Đối với APEC, Việt Nam đã tham gia Nhóm chuyên gia APEC về sở hữu trí tuệ; tham gia triển khai các hoạt động tập thể về sở hữu trí tuệ của APEC và tham gia xây dựng Chương trình hành động quốc gia về sở hữu trí tuệ của của Việt Nam trong APEC. Trong ASEAN, Việt Nam chính thức là thành viên Nhóm công tác về hợp tác sở hữu trí tuệ giữa các nước ASEAN (AWGIPC) từ năm 1995 và luôn chủ động, tích cực cùng các thành viên khác triển khai các hoạt động  chung của ASEAN  như dự án hợp tác, chia sẻ kết quả thẩm định đơn sáng chế; triển khai các chương trình hợp tác về sở hữu trí tuệ giữa ASEAN với các đối tác khác.

Quan hệ hợp tác song phương về sở hữu trí tuệ không ngừng được mở rộng. Bên cạnh các đối tác truyền thống như Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Liên minh châu Âu,  Thụy Sỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan... trong những năm qua, quan hệ hợp tác song phương với nhiều nước khác cũng đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Nhiều hoạt động và dự án hợp tác với sự trợ giúp của các đối tác đã được triển khai có hiệu quả, góp phần quan trọng vào việc cải thiện năng lực của toàn bộ hệ thống sở hữu trí tuệ quốc gia, giúp Việt Nam thực hiện tốt hơn các nghĩa vụ và cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ. 

Do sở hữu trí tuệ ngày càng có vai trò quan trọng trong các thỏa thuận thương mại song phương, nên việc nghiên cứu, xây dựng phương án và tham gia đàm phán nội dung sở hữu trí tuệ cũng là một công việc được quan tâm. Cho đến nay, Việt Nam đã ký kết và đang đàm phán nội dung sở hữu trí tuệ trong nhiều điều ước quốc tế song phương, như Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ, Hiệp định Hợp tác về khoa học và công nghệ Việt Nam – Hoa Kỳ, Hiệp định Khung về đầu tư thuơng mại Việt Nam – Hoa Kỳ, Hiệp định Hợp tác về bảo hộ sở hữu trí tuệ Việt Nam – Thụy Sỹ, Hiệp định khung về đối tác và hợp tác Việt Nam - EU, Hiệp định về hợp tác trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ Việt Nam – Liên bang Nga, Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - Nhật Bản, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Chi Lê, Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương…

Những kết quả nêu trên đã thể hiện nỗ lực to lớn của tất cả các bộ, ban, ngành và các cơ quan hữu quan trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực thực thi quyền và thúc đẩy hoạt động hợp tác quốc tế về sở hữu trí tuệ. Những thành quả đó đã góp phần đáng kể vào sự phát triển của hệ thống sở hữu trí tuệ quốc gia, phục vụ đắc lực cho công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa và quá tình hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước, cũng như nâng cao vị thế của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.  

Nhanhieuviet.gov.vn (theo Mai Văn Sơn - Đất Việt)